✍️ #امیر_جواهری_لنگرودی
چکیده: موج تازه اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ که با اعتصاب و تجمع بازاریان تهران آغاز شد، بهسرعت به یکی از گستردهترین نمودهای نارضایتی اجتماعی سالهای اخیر بدل گردید. افزایش تقریباً روزانه قیمتها، عبور نرخ دلار از مرز ۱۴۰ هزار تومان، سقوط ارزش پول ملی و تشدید تورم افسارگسیخته، فشار معیشتی سنگینی را بر اکثریت جامعه تحمیل کرده و خشم و نگرانی عمیقی نسبت به آینده زندگی مردم ایجاد کرده است. این اعتراضات صرفاً واکنشی به گرانی نیست، بلکه بر بستری از فقر ساختاری، فساد سیستماتیک، غارت سازمانیافته منابع، سرکوب سیاسی، تبعیضهای گسترده و تخریب کرامت انسانی شکل گرفته است.
اعتراضات از بازار تهران آغاز شد، اما در مدت کوتاهی به خیابانها کشیده شد و مناطق مختلف پایتخت و سپس دهها شهر دیگر را دربر گرفت. پیوستن دانشجویان، جوانان، کارگران شاغل و بیکار، بازنشستگان و اقشار مختلف مردمی، این حرکت را از یک اعتراض صنفی به جنبشی اجتماعی با ابعاد سراسری ارتقا داد. گستردگی جغرافیایی و تنوع اجتماعی شرکتکنندگان نشان میدهد که جامعه ایران با مجموعهای از نارضایتیهای انباشته و عمیق مواجه است که دیگر به یک حوزه یا قشر خاص محدود نمیشود.
این موج اعتراضی ادامه همان روند مبارزات مطالبهجویانه و طبقاتی است که از دیماه ۱۳۹۶ آغاز شده، در آبان ۱۳۹۸ تداوم یافته و در جنبش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ به اوج خود رسیده است. اعتراضات کنونی، دیواره سکوت جنبش زیر خاکستر را شکافته و نشان داده است که ریشه بحران، نه صرفاً در سیاستهای اقتصادی مقطعی، بلکه در ساختار معیوب حاکمیت، ناکارآمدی مزمن دولتها و سیطره شبکههای رانتی و مافیایی بر اقتصاد و سیاست کشور نهفته است.
همزمان با گسترش اعتراضات، واکنشهای امنیتی شامل سرکوب، بازداشت و استفاده از گاز اشکآور، نهتنها مانع فروکش اعتراضات نشده، بلکه بر شدت خشم عمومی افزوده است. در چنین شرایطی، جابهجاییهای مدیریتی و تصمیمات شتابزده اقتصادی، از جمله تغییرات در رأس بانک مرکزی و تیم اقتصادی دولت، تصویری از استیصال و بحران مدیریت را نمایان میسازد و نشان میدهد که حاکمیت فاقد راهحلی واقعی برای برونرفت از بحرانهای چندلایه کنونی است.
این اعتراضات، بستری برای همصدایی کمسابقه طبقات مختلف جامعه فراهم کرده و ظرفیت آن را دارد که از یک موج اعتراضی مقطعی به جنبشی سیاسی ـ اجتماعی ماندگار بدل شود؛ مشروط بر آنکه استقلال خود را از نیروهای تمامیتخواه، اپوزیسیونهای فرصتطلب و پروژههای بدیلسازی کاذب حفظ کند. مقابله با تلاشهای انحرافی، چه از سوی نیروهای حکومتی و چه از جانب جریانهای ارتجاعی، شرط اساسی تداوم و تعمیق این مبارزه است.
در نهایت، اعتراضات دیماه بیان حقانیت مردم محروم و تحت فشار ایران برای مقابله با گرانی، تورم، فساد ساختاری و کلیت مناسبات سرکوبگرانه حاکم است. این حرکت یادآور آن حقیقت بنیادین است که پیکار برای نان بدون پیوند با پیکار برای آزادی ناتمام میماند، و آزادی بدون عدالت اجتماعی، بیریشه و ناپایدار خواهد بود.
📎 فایل PDF متن کامل یادداشت این پادکست را میتوانید از اینجا دانلود کرده و بخوانید (https://www.andishe.nu/karegari/maghalat/2026/01/03/Yaddashat_Hafte_Januari_2026.AmiR.pdf)
@AmirJavaheriLangroudi