نویسنده: #امیر_جواهری_لنگرودی
چکیده: یادداشت، ۱۶ آذر ۱۳۳۲ را نقطهعطفی در تاریخ جنبش دانشجویی ایران میداند؛ روزی که پنج ماه پس از کودتای ۲۸ مرداد و در آستانه ورود ریچارد نیکسون، دانشجویان دانشگاه تهران در اعتراض به نقش آمریکا و بریتانیا در سرنگونی دولت ملی دکتر مصدق دست به اعتراض زدند. سرکوب خونین این حرکت و شهادت احمد قندچی، مصطفی بزرگنیا و مهدی شریعترضوی، اعتراض دانشجویان را به نماد خشم و مقاومت جامعهای تبدیل کرد که تازه وارد دوران تیره پساکودتا میشد.
متن تأکید میکند که دانشگاه در ایران از آغاز شکلگیریاش نقشی فراتر از آموزش داشته و همواره یکی از مهمترین سنگرهای آزادیخواهی بوده است؛ از دوران رضاشاه و جنبش ملی شدن نفت تا ۱۶ آذر و پس از آن. با وجود سرکوبهای گسترده پس از انقلاب ۱۳۵۷ و «انقلاب فرهنگی»، جنبش دانشجویی خاموش نشد و در مقاطع سرنوشتسازی همچون ۱۸ تیر ۱۳۷۸، جنبش ۱۳۸۸، اعتراضات دی ۹۶ و آبان ۹۸، و نیز در خیزش «زن، زندگی، آزادی» بار دیگر بهعنوان وجدان بیدار جامعه نقشآفرینی کرد.
بخش قابلتوجهی از یادداشت به تشریح ابعاد کودتای ۲۸ مرداد و همکاری آمریکا، بریتانیا، دربار، ارتش و نیروهای مذهبی و سازمانیافته برای براندازی دولت مصدق میپردازد و نشان میدهد که ۱۶ آذر پژواکی از مقاومت در برابر این دخالتهای خارجی و استبداد داخلی بوده است. ناتوانی حکومت پهلوی در پاسخگویی و دلجویی از دانشگاه نیز بر ماندگاری این روز بهعنوان نماد اعتراض افزود.
در پایان، یادداشت بر این پیام محوری تأکید دارد که ۱۶ آذر صرفاً یادبودی تاریخی نیست، بلکه تعهدی پایدار به مبارزه با استبداد سلطنتی و مذهبی، تبعیض و سرکوب، و دفاع از آزادی، عدالت و حقوق مردم است. از گذشته تا امروز، دانشگاه سنگر آزادی و جنبش دانشجویی بخش جداییناپذیر تلاش مردم ایران برای ساختن جامعهای آزاد و انسانی باقی مانده است.
منبع :
https://www.andishe.nu/karegari/maghalat/2025/12/08/16Azar_1404_Amir.pdf